Wat is een herseninfarct?

Een herseninfarct ontstaat wanneer een bloedstolsel een hersenslagader afsluit. De hersencellen die door die slagader worden gevoed, krijgen geen zuurstof en glucose meer en beginnen binnen minuten af te sterven. Dit weefsel is permanent verloren — hersencellen kunnen zich niet vernieuwen.

Een herseninfarct is de meest voorkomende vorm van een beroerte: circa 85% van alle beroertes is ischemisch (door afsluiting), de overige 15% betreft een hersenbloeding.

Bel direct 112 bij plotselinge krachtsvermindering in gezicht, arm of been, spraakproblemen of gezichtsuitval. Behandeling moet binnen 4,5 uur starten. Elke minuut verlies van bloedtoevoer kost circa 1,9 miljoen hersencellen.

Hoe vaak komt het voor?

Jaarlijks krijgen in Nederland naar schatting 40.000 tot 45.000 mensen een beroerte, waarvan circa 85% een herseninfarct betreft — dus ruwweg 35.000 tot 38.000 herseninfarcten per jaar. Herseninfarct is een van de belangrijkste oorzaken van blijvende invaliditeit bij volwassenen in Nederland.

Oorzaken

Een herseninfarct ontstaat door één van de volgende mechanismen:

  • Atherosclerose (vernauwing): vettige plaques in de halsslagaders of hersenslagaders kunnen scheuren, waarna een bloedstolsel de slagader afsluit.
  • Embolie vanuit het hart: bij boezemfibrilleren kunnen in de hartboezem bloedstolsels ontstaan die naar de hersenen reizen (cardioembolie).
  • Lacunair infarct: afsluiting van kleine hersenslagadertjes door beschadiging van de vaatwand, vaak door hoge bloeddruk of diabetes.

Symptomen

De symptomen van een herseninfarct ontstaan plotseling en zijn afhankelijk van welk hersengebied getroffen is:

  • Plotselinge krachtsvermindering of gevoelloosheid in gezicht, arm of been (meestal aan één kant)
  • Plotselinge spraakproblemen (onduidelijk spreken of begrijpen)
  • Gezichtsuitval of dubbelzien
  • Ernstige duizeligheid of evenwichtsverlies
  • Plotselinge hevige hoofdpijn (minder typisch dan bij hersenbloeding)

Gebruik de FAST-methode: Face (hangt mondhoek scheef?), Arms (kan iemand beide armen omhoog houden?), Speech (is de spraak onduidelijk?), Time (bel 112).

Diagnose

In het ziekenhuis wordt altijd eerst een CT-scan of MRI-scan gemaakt om te onderscheiden of het een herseninfarct of een hersenbloeding betreft. Dit onderscheid is cruciaal: de behandelingen zijn tegengesteld.

Behandeling

De acute behandeling bestaat uit:

  • Trombolyse (stolseloplossers): intraveneuze toediening van alteplase. Moet binnen 4,5 uur na het begin van de klachten starten.
  • Trombectomie: mechanische verwijdering van het stolsel via een katheter in de lies, mogelijk bij grote vaatafsluiting tot 24 uur na het begin van de klachten.
  • Ondersteunende zorg: bloeddrukregeling, bloedsuikercontrole, zuurstoftoediening indien nodig.

Herstel en revalidatie

De mate van herstel verschilt sterk per persoon en hangt af van de ernst en locatie van het infarct. Intensieve revalidatie — fysiotherapie, logopedie, ergotherapie — in de eerste weken na het infarct is van groot belang. De hersenen hebben een zekere plasticiteit: gezonde hersengebieden kunnen functies van beschadigde gebieden gedeeltelijk overnemen.