Wat is een AED?
Een AED (Automatische Externe Defibrillator) is een draagbaar medisch apparaat dat wordt gebruikt bij een hartstilstand. Het apparaat analyseert automatisch het hartritme en bepaalt of een elektrische schok noodzakelijk is. Een AED is ontworpen zodat ook leken het veilig kunnen gebruiken — het apparaat geeft stap voor stap gesproken instructies.
Bij een hartstilstand pompt het hart geen bloed meer rond. De meest voorkomende oorzaak is ventrikelfibrilleren: een chaotisch, ongecoördineerd trillen van de hartspiercellen. Een AED onderbreekt dit ritme met een korte, krachtige elektrische schok, waarna het hart hopelijk zijn normale ritme hervat.
Elke minuut telt. Bij een hartstilstand neemt de overlevingskans met 10% per minuut af. Bel 112, begin direct met reanimeren en gebruik zo snel mogelijk een AED.
Hoe gebruik je een AED?
Een AED is bewust eenvoudig ontworpen. Zodra u het apparaat opent of inschakelt, begint het gesproken instructies te geven. De basisstappen zijn altijd hetzelfde:
1. Bel 112
Doe dit altijd als eerste, of laat iemand anders bellen terwijl u de AED haalt.
2. Schakel de AED in
Open de klep of druk op de aan-knop. Het apparaat begint direct met instructies.
3. Plak de elektroden
Bevestig de elektroden zoals op de afbeelding: één onder het rechtersleutelbeen, één links onder de oksel.
4. Laat de AED analyseren
Zorg dat niemand het slachtoffer aanraakt tijdens de analyse.
5. Druk op de schokknop
Alleen als de AED een schok adviseert. Controleer dat niemand het slachtoffer aanraakt.
6. Ga door met reanimeren
Begin direct na de schok weer met borstcompressies. De AED geeft aan wanneer het ritme opnieuw geanalyseerd wordt.
Veilig voor de hulpverlener: Een AED geeft nooit onterecht een schok. Als het hartritme geen schok vereist, blokkeert het apparaat de schokknop. U kunt het apparaat niet verkeerd gebruiken.
AED-modellen vergelijken
Er zijn verschillende merken en modellen AED's beschikbaar. De belangrijkste merken in Nederland zijn Philips, Zoll, Defibtech en Cardiac Science.
| Model | Merk | Doelgroep | Bijzonderheden | Richtprijs |
|---|---|---|---|---|
| HeartStart FRx | Philips | Leek / semi-professioneel | SMART Analysis, kindermodus met sleutel, robuust (militaire standaard) | € 1.400 – 1.600 |
| HeartStart HS1 | Philips | Leek / openbaar | Stap-voor-stap begeleiding, lichtgewicht (1,6 kg) | € 1.200 – 1.400 |
| AED Plus | Zoll | Semi-professioneel | Real CPR Help: feedback op borstcompressies | € 1.500 – 1.800 |
| Lifeline AED | Defibtech | Leek / openbaar | Videoinstructies op scherm, 7 jaar batterijgarantie | € 1.100 – 1.300 |
| Powerheart G5 | Cardiac Science | Semi-professioneel | Automatische schok, dagelijkse zelftest | € 1.600 – 1.900 |
Kinderelektroden
Voor kinderen onder de 8 jaar of lichter dan 25 kg worden speciale kinderelektroden (pediatrische elektroden) gebruikt. Deze verlagen de energie van de schok. Sommige AED-modellen (zoals de Philips FRx) hebben een aparte kindermodus die met een sleutel wordt geactiveerd.
Is er geen kindermodus en geen kinderpaddels beschikbaar? Gebruik dan de gewone elektroden. Een AED met volwassenenelektroden is altijd beter dan helemaal geen AED.
Waar moet een AED hangen?
- Maximaal 3 minuten lopen van elke plek in het gebouw of op het terrein
- Goed zichtbaar en herkenbaar (groene AED-sticker of bord)
- Beschermd tegen extreme temperaturen
- 24/7 toegankelijk als de locatie dat vereist (buitenkast met verwarming)
- Geregistreerd in het AED-register via hartslagnu.nl
Wetgeving en verplichtingen
In Nederland is er geen algemene wettelijke verplichting om een AED te hebben. Wel geldt de Arbeidsomstandighedenwet: werkgevers zijn verplicht om eerste hulp bij ongelukken (EHBO) te organiseren. Een AED kan daar onderdeel van zijn, afhankelijk van het risicoprofiel van het bedrijf.
AED-register
In Nederland is het landelijke AED-register te vinden via HartslagNu. Door een AED aan te melden, kan de meldkamer van 112 burgerhulpverleners direct naar de dichtstbijzijnde beschikbare AED sturen. Aanmelden is gratis via hartslagnu.nl.
Onderhoud van een AED
- Elektroden: vervangen vóór de houdbaarheidsdatum (doorgaans 2–4 jaar)
- Batterij: vervangen na de aangegeven levensduur (2–7 jaar afhankelijk van model)
- Visuele inspectie: maandelijks controleren of het groene lampje brandt
AED-training
Een AED mag zonder training worden gebruikt. Toch is training sterk aan te raden. Een basistraining Reanimatie + AED duurt doorgaans 4 uur en is geldig voor 2 jaar. Trainingen worden aangeboden door het Nederlandse Rode Kruis, EHBO-verenigingen en commerciële aanbieders.